ضرورت آینده پژوهی در یزد

پرگار| مسعود طوفان*| از سال ۲۰۱۱ میلادی، یکم مارس برابر با دهم اسفندماه به عنوان «روز جهانی آینده» نام‌گذاری شده است و مراسم بزرگداشت این روز درکشورهای مختلف برگزار می‌شود.گرامیداشت این روز، نمادی برای توجه به آینده و تأکید بر اهمیت آینده‌پژوهی در ساختن آینده مطلوب هر کشوری است.

آینده پژوهی در ساده ترین و کامل ترین توصیف کوششی نظام مند برای مطالعه آینده است. آینده پژوهی به این پرسشها جواب می دهد که کدام آینده ها امکان وقوع دارند؟ کدام آینده های ممکن از احتمال وقوع بیشتری برخوردارند و از میان آینده های محتمل کدام یک برای ما مطلوب است و بالاخره کدام آینده مطلوب تر را می توان به شیوه هوشمندانه معماری کرد ؟

آینده پژوهی دانشی فرارشته ای ونوپدید است که در مفهوم جدید خود عمری ۵۰ ساله دارد و اینک با کمک روش های علمی بتدریج مشروعیت خود را بعنوان یک رشته دانشگاهی و حرفه ای کسب می کند .در سالهای اخیر اندیشمندان و محققان با تشکیل انجمن ها و ایجاد رشته های مرتبط به فراگیر کردن این رشته در جهان کمک کرده اند و آینده پژوهی را به مجالی تازه برای اندیشیدن و پاسخ به سوالات مبدل ساخته اند .

ورود آینده پژوهی و تفکر آینده نگر به ایران با چالشهایی مواجه بوده است؛ با این وجود و بخصوص در سالهای اخیر علاقه مندان این حوزه درجهت افزایش دانش و مهارت های خود تلاش قابل توجهی نموده اند. بخش مهمی از توجه روزافزون به دانش آینده پژوهی درکشورمان بواسطه تقاضا برای پاسخگویی به مشکلات و بحران هاست و اینکه می خواهیم بدانیم واقعیتهای سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی ،جامعه را به کجا می برد ؟ بنابراین هرچه دامنه دگرگونی ها و ناپایداری ها بیشتر می شود توجه به آینده نیز افزایش می یابد، چراکه کشف پیش دستانه و زودهنگام علائم تغییر و نیروهای پیشرانی که در کارساخت آینده هستند ما را برای مواجهه با آنها آماده تر می کند .

آینده پژوهی دانشی راهبردی است که برغم اینکه در کشور مورد اقبال قرار گرفته در استان یزد با توجه زیادی مواجه نشده است . طی سالهای اخیر برخی نشست های آموزشی با موضوع شناخت مبانی و روشهای آینده پژوهی برگزار شده است اما نکته مهم اینجاست که هنوز مدیران و تصمیم گیران، آینده پژوهی و استفاده از آنرا بطور جدی در برنامه های خود قرار نداده اند . این در حالی است که استفاده از برخی اصطلاحات آینده پژوهی در سخنرانی ها و ادبیات خبری رایج شده لیکن هنوز گرایش به فراگیری و کاربست آینده پژوهی در سازمان ها و مجامع استان قوت نگرفته و نهاد سازی نشده است .

برغم آنکه بتدریج شاهد حضور برخی فارغ التحصیلان آینده پژوهی در دانشگاهها ویا مراکز اجرایی استان هستیم اما فقدان این رشته دانشگاهی در دانشگاههای استان از نقصهای جدی در این بخش محسوب می شود . فقدان شکل گیری انجمن های تخصصی و یا اندیشکده های مرتبط نیز از چالش های این حوزه است  در پژوهشهای کاربردی نیز استفاده از روشهای آینده پژوهی هنوز جای خود را بازنکرده است؛ بخشی ازین موضوع بواسطه آشنایی ناکافی با موضوع آینده پژوهی و بخشی نیز بدلیل تردیدهای علمی در نتایج و دستاوردهای استفاده ازین روش محسوب می شود .

بهرحال روز جهانی آینده فرصتی است تا با گسترش و ترویج فرهنگ آینده اندیشی و آینده پژوهی ، نگاه محققان و برنامه ریزان و حتی عموم مردم را به رویدادها تغییر دهیم چراکه در این مسیر ناهموار سوارکار باید زودتر از اسب فکر کند، وگرنه اسب او را به جایی خواهد برد که خود می خواهد.

*عضو انجمن آینده نگری ایران

 

 

 

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید
نظرات و دیدگاه ها
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد